प्रज्ञा–प्रतिष्ठानहरूको पुनर्संरचनासम्बन्धी विचार गोष्ठी

वि.सं. २०७५ असार ६ गते प्रज्ञा भवन कमलादीमा ‘वर्तमान परिप्रेक्ष्यमा प्रज्ञा–प्रतिष्ठानहरूको पुनर्संरचना’ विषयक विचार गोष्ठीको आयोजना गरियो ।

नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको ६१औँ वार्षिक उत्सवका अवसरमा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान कलाकार तथा कर्मचारी सङ्गठनद्वारा आयोजित उक्त गोष्ठीमा बोल्दै सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री माननीय लालबाबु पण्डितले बद्लिँदो परिस्थितिमा सबै कुराहरूको एकीकरण अनिवार्य रहेको भन्दै प्रज्ञा–सम्बन्धित विधाहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि प्रतिष्ठान एउटै हुनु पर्नेमा जोड दिनुभयो ।

नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको संरक्षण, सम्बद्र्धन एवम् उन्नयनका लागि सरकारले आफ्नो बुँताअनुसार आर्थिक सहयोग गरिरहेको भन्दै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानहरूले सरकारेको आशे नभई आत्मनिर्भर हुने उपाय खोज्नु पर्ने बताउनुभयो ।
उक्त गोष्ठीमा प्रा. जगत् उपाध्यय ‘प्रेक्षित’ले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै वर्तमान सन्दर्भमा प्रज्ञा–प्रतिष्ठानहरूको नयाँ ढङ्गले पुनर्संरचना गरिनु पर्ने देखिएको भन्दै विभिन्न विकल्पसमेत प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।

प्रस्तुत कार्यपत्रमाथि चित्रलाकार केके कर्माचार्य, श्याम तमोट र चर्तुभुजलाल दास केवरतले टिप्पणी गर्नुभएको थियो ।

सङ्गठनका अध्यक्ष विश्वमोहन राजभण्डारीको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त गोष्ठीमा संस्कृतिकर्मी तथा नेकपा केन्द्रीय सदस्य खगेन्द्र राई, पेशागत महांघ नेपालका अध्यक्ष विश्वनाथ प्याकुरेललगायतले पनि बोल्नुभएको थियो ।

प्रज्ञामा कला–कविता कार्यशाला

वि.सं. २०७५ असार ५ गते प्रज्ञा भवनको डबली र चौर केही घन्टा साहित्य, कला र सङ्गीतको बगैँचा बन्यो । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको ६१औँ वार्षिक उत्सवका अवसरमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान लोकतान्त्रिक कलाकार तथा कर्मचारी सङ्घद्वारा आयोजित साङ्गीतिक कार्यक्रम एवम् कला–कविता प्रस्तुतिसहित सम्पन्न कार्यशाला कार्यक्रममा यस्तो भएको हो ।

कार्यशालाका संयोजक सुधीर ढुङ्गेलको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा प्रमुख नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीले सम्बोधन गर्दै नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको उन्नयनका खातिर कर्मचारी तथा कलाकारहरूको उल्लेखनीय भूमिका रहेको उल्लेख गर्नुभयो । उक्त अवसरमा उपकुलपति डा. विष्णुविभु घिमिरेको पनि उपस्थिति रहेको थियो ।

कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरी, प्राज्ञ परिषद्का सदस्य, प्राज्ञसभाका सदस्य तथा आजीवन सदस्यहरूका साथै प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, प्रशासन प्रमुख, आर्थिक महाशाखा प्रमुख, योजना तथा कार्यक्रम महाशाखा प्रमुखहरूको पनि उपस्थिति रहेको थियो ।
कार्यक्रमको उद्देश्यमाथि सङ्घका महासचिव होमराज ढुंगेलले प्रकाश पार्नुभएको थियो । त्यस अवसरमा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान कलाकार तथा कर्मचारी संगठनका अध्यक्ष विश्वमोहन राजभण्डारी, राष्ट्रिय कर्मचारी संगठन, नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका अध्यक्ष धनबहादुर कार्की तथा कलाकार शैलेन्द्र सिम्खडाले कार्यक्रमको प्रभावकारितामाथि बोल्नुभएको थियो ।

कार्यशाला कार्यक्रममा विभिन्न चित्रकलाकारका कलामाथि विभिन्न कविहरूले स्थलगत कविता सिर्जना गरेका थिए ।

नेपाली परम्परामा तन्त्रसाधनाबारे विमर्श

वि.सं. २०७५ असार ५ गते नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा ‘नेपाली परम्परामा तन्त्रसाधना’ विषयक विचार गोष्ठीको आयोजना गरियो । प्रतिष्ठानको दर्शन विभागद्वारा आयोजित उक्त गोष्ठीमा प्रमुख अतिथि प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका पूर्व कुलपति, वरिष्ठ कवि तथा मुन्धुमविद् बैरागी काइँलाले नेपाली समाजमा भाकल, पूजाआजजस्ता कार्य परम्परादेखि नै चलिआएको उल्लेख गर्दै मानिसको जीवनले पूर्णता पाउन सबै प्रकारका शक्तिसँग सम्झौता गर्नुपर्ने विचार व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “तन्त्रसाधनाको परम्पराले धेरै कुरालाई सञ्चालन गरेको पाइन्छ ।”

प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले दर्शन आफैँमा कठिन विषय भएता पनि सबैको जीवनमा यसको विशेष महत्व रहने बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका पूर्व शिक्षाध्यक्ष प्रा. विद्यानाथ उपाध्यय भट्टले विशेष प्रवचन दिँदै भन्नुभयो, “नेपाली परम्परामा तन्त्रसाधनाको अत्यन्त ठूलो महत्व रहिआएको छ । साँच्चै भन्ने हो भने तन्त्रसाधनाले संसार थामेको छ ।”

कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. विष्णुविभु घिमिरे र दर्शन विभागका प्रमुख प्रा. दिनेशराज पन्तले नेपाली परम्परामा तन्त्रसाधनाको अत्यन्तै ठूलो महत्व पाइएको भन्दै त्यसैमा प्राज्ञिक विमर्श गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रमको आयोजना गरिएको बताउनुभयो ।

उक्त अवसरमा सहभागी मध्येबाट प्राज्ञ नर्मदेश्वरी सत्याल, पुष्कर लोहनी, डा. भक्त राई, बिनाश्री, दिनेश लगायतले जिज्ञासा राख्नुभएको थियो । कार्यक्रमको सञ्चालन बुद्धि तिमल्सिनाले गर्नुभएको थियो ।

सुर्खेत सिम्ताको जामुनेमा भाषिक कार्यशाला गोष्ठी

२०७५ जेठ १९ गतेका दिन सिम्ताली एकता समाज नेपाल, नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र सिम्ता गाउँपालिकाको संयुक्त आयोजनामा सुर्खेतको सिम्ताको जामुने बजारमा ‘सिम्ताली भाषिका र लोक साहित्य’ विषयक भव्य कार्यशाला गोष्ठी सम्पन्न भयो ।

गोष्ठीमा प्रमुख अतिथि नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव एवम् भाषा आयोगका सल्लाहकार प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरीले सिम्ताली भाषिकाका मौलिकताबारे प्रकाश पार्दै यसले नेपाली शब्दकोशलाई तमाम शब्दहरू दिनुका साथै भाषिक समृद्धिमा विशेष योगदान गर्ने क्षमता राख्नेक र लोक साहित्य र लोकनाचको त सिम्ता खानी नै भएको विचार व्यक्त गर्नु भयो ।

विशेष अतिथि मध्य पश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालयका मानविकी संकायका डिन प्रा.खोपीराम लम्सालले ‘सिम्ताली लोक साहित्य’ तथा ‘सिम्ताली भाषिका’बारे कार्यपत्र प्रस्तोताद्वय क्रमशः सुर्खेत क्याम्पस शिक्षाका उपप्राध्यापक थानेश्वर लामिछाने र सिम्ता बहुमुखी क्याम्पसमा अध्यापनरत यामराज गिरीको प्रस्तुति सान्दर्भिक र सामयिक रहेको टिप्पणी गर्नु भयो ।

अर्का विशेष अतिथि सिम्ता गाउँपालिकाका अध्यक्ष कवीन्द्र के.सी.ले गोष्ठीको सुझाब अनुसार सङ्ग्रहालय निर्माण लगायतका सांस्कृतिक उत्थानका काम गर्न आफू सदा तत्पर रहेको विचार व्यक्त गर्नु भयो । हाम्रो पूर्णिमा साहित्य प्रतिष्ठान, कोहलपुर, बाँकेका अध्यक्ष महानन्द ढकाल, प्रलेस बाँकेका अध्यक्ष मणि अर्याल र सिम्ताली एकता समाजका पूर्व अध्यक्ष विष्णु महताराले कार्यक्रम अत्यन्त उपलब्धिमूलक रहेको र सिद्धान्त र प्रस्तुति दुबै गाँसिँदा कार्यशाला गोष्ठीको अपेक्षा अनुरूप सार्थक एवम् उपलब्धिमूलक भएको विचार व्यक्त गर्नु भयो ।

कलाकारहरु भीमबहादुर कार्की, प्रेमदेव गिरी र खम्बराज गिरीका गायन तथा वादन, प्रलेस सुर्खेतकी उपाध्यक्ष सीता एरी, भरतप्रसाद दाहाल, विनोद भट्टराई, सङ्गीता सिंह आदिका कविता गजल, नाडका कलाकारहरु र बादेपिपल युवा समूहका सिँगारु नाच, ठाडका कलाकारहरुको गर्रा नाच, नन्दकला सार्की, सेती कसेरा लगायतको सैरेलो, फाग र भाउजू गीत, प्रिज्म बोर्डिङ स्कुलको नाच, पञ्चे बाजा र अन्य विभिन्न गीतनाचका प्रस्तुतिले कार्यक्रम निकै रोचक बनेको थियो ।

हजारौँको संख््यामा सिम्ता गाउँपालिकाका विभिन्न वडाहरु, सदर मुकाम वीरेन्द्र नगरसहित जिल्लाका विभिन्न भाग र बाँकेबाट समेत सहभागिता रहेको सो कार्यक्रम सिम्ताली एकता समाजका अध्यक्ष ध्रुव बहादुर सिंहका अध्यक्षतामा गगन सिंह र सुवास बी.सी.द्वारा सञ्चालित थियो भने ललित सिंहले स्वागत भाषण गर्नु भएको थियो । कार्यक्रमको अगिल्लो साँझ सिम्तामा प्रचलित ‘सती कलसाको धमारी’मा आधारित वृत्तचित्र प्रस्तुत गरिएको थियो ।

परमाणु अस्त्रविरुद्ध विश्वशान्तिका लागि कविता

वि.सं. २०७५ जेठ १८ गते नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र नेपाल अफ्रो–एसियाली जनएकता सङ्गठनद्वारा प्रज्ञा भवनमा ‘परमाणु अस्त्रको विरोध तथा विश्वशान्तिका निम्ति विशेष कविगोष्ठी’ आयोजना गरियो ।

कार्यक्रममा कविहरूले युद्ध आतङ्कको विपक्ष र शान्ति, प्रेम र मानवताको पक्षमा सिर्जना सुनाएका थिए । प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. विष्णुविभु घिमिरेदेखि प्राज्ञ श्रवण मुकारुङ, प्राज्ञ मातृका पोखरल, उषा शेरचन, विप्लव ढकाल, मोमिला, सुलोचना मानन्धर, राम विनय, मित्रलाल पंगेनी, वासुदेव अधिकारी, कृष्ण प्रधान, फूलमान वल, गोपाल पोखरल ‘विवश’, आरएम डङ्गोल, केशव सिलवाल, बिना थिङ तामाङ, स्वप्निल स्मृति, सोझो गाउँले, अमृता स्मृति र सुनिता खनाललगायतले परमाणु अस्त्रको विरुद्धमा र शान्तिका पक्षमा कविता सुनाए ।

कार्यक्रममा परराष्ट्र मन्त्री एवम् साहित्यकार प्रदीप ज्ञवालीले साहित्य र सिर्जनाले तत्काल युद्ध नै रोक्ने काम नगर्ने भए पनि त्यसले समाजमा युद्धविरोधी मनोविज्ञान सिर्जना गर्न सघाउने जनाउनुभयो । ‘हतियार कुरूप नै हुन्छ, कहिल्यै सुन्दर हुन सक्दैन,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘कविले कविता लेख्दैमा निःशस्त्रीकरण सम्भव त नहोला तर स्रष्टाको आवाज युद्धको आवाजभन्दा शक्तिशाली हुन्छ ।’

नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले विश्वमा दीगो शान्ति स्थापना होस् भन्ने पक्षमा सधैँ स्रष्टाहरूले कलम चलाएको उल्लेख गर्नुहुँदै यसप्रकारको कार्यक्रम हुनु अर्थपूर्ण भएको धारणा राख्नुभयो ।


कविहरूले मुलुकको संवेदनशील विवेकलाई प्रस्तुत गर्ने भएकोले गोष्ठी गरिएको नेपाल अफ्रो–एसियाली जनएकता सङ्गठनका अध्यक्ष हिरण्यलाल श्रेष्ठले जनाउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘आणविक हतियार पूर्ण रूपमा निःशस्त्रीकरण हुनुपर्छ । हामी विवेकले निर्णय गर्ने हो, हतियारले हैन भन्ने पक्षमा छौँ ।

प्रज्ञा–प्रतिष्ठान काव्य विभाग प्रमुख प्राज्ञ डा. अमर गिरीले साहित्यिक सिर्जनाको शक्तिले समाजको चेतना निर्माणमा सघाउ पु¥याउने बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा पूर्व संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री कृपासुर शेर्पाको पनि उपस्थिति रहेको थियो ।

नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र पाकिस्तान एकेडेमीबीच सम्झौता

वि.सं. २०७५ वैशाख ३० गते नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र पाकिस्तान एकेडेमी अफ लेटर्सबीच साहित्यिक सहकार्य गर्नेसम्बन्धमा सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर भएको छ ।

नेपाल र पाकिस्तानबीचको सम्बन्ध र मैत्रीलाई अझ विकसित गर्दै दुवै देशको साहित्यिक विकासमार्फत दुई मुलुकका जनताबीचको सम्पर्क एवं समझदारी विस्तारका लागि प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र पाकिस्तान एकेडेमीबीच समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको हो ।

प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेती र पाकिस्तान एकेडेमीका महानिर्देशक रासीद हमिदले समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभयो । समझदारीअनुसार अब दुवै देशले आआफ्ना देशका कानुन तथा अन्तर्राष्ट्रिय नियमको परिपालना गर्दै एकअर्काका मुलुकका लेखक, कवि, समाजशास्त्री र अध्येतालाई एकअर्काका राष्ट्रको भ्रमणको व्यवस्था, दुवै प्रतिष्ठानबाट एकअर्काका देशमा पुस्तक प्रदर्शनी, संयुक्त सम्मेलन र गोष्ठी आयोजना गरिने छ ।

त्यसैगरी दुवै देशले एकअर्को देशका भाषामा लेखिएका साहित्यको अनुवादको व्यवस्था मिलाउने, प्रमुख लेखकका कृति प्रकाशन गर्ने तथा लेखक, कविको प्रशिक्षणको व्यवस्थालाई पारस्परिक रुपमा प्रोत्साहन गर्नेछन् ।

त्यस अवसरमा महानिर्देशक हमिदले नेपाल र पाकिस्तानका जनतालाई भाषिक एवं साहित्यिक रुपमा एकाकार गराउन तथा दुई मुलुकका स्रष्टाबीचको सम्बन्ध विस्तारका निम्ति प्रज्ञा–प्रतिष्ठानसँग समझदारी गरिएको बताउनुभयो ।

नेपालका लागि पाकिस्तानका राजदूत मजहर जावेदले तक्षशिला र लुम्बिनीका बौद्धचैत्य, गुम्बा, अशोकस्तम्भ र मस्जिदले नेपाल र पाकिस्तानबीचको सम्बन्ध हजारौँ वर्ष पुरानो हो भन्ने पुष्टि हुन्छ भन्दै त्यसमा अनुसन्धान–अन्वेषण गर्न चाहने नेपालीलाई आर्थिक एवं भौतिक सहयोग गर्न आफू तयार रहेको बताउनुभयो ।

कुलपति उप्रेतीले नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको सम्बद्र्धनमा प्रतिष्ठान निरन्तर क्रियाशील रहेको बताउनुभयो ।

उपकुलपति डा. विष्णुविभू घिमिरेले प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र पाकिस्तानी एकेडेमीबीचको समझदारीले दुवै देशका स्रष्टाबीच छलफल र संवाद गर्न मार्गप्रशस्त भएको बताउनुभयो ।

सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर भएपछि प्रा.डा. त्रिरत्न मानन्धरको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको दोस्रो सत्रको कार्यक्रममा कुलपति उप्रेतीले नेपाली साहित्य बारे र पाकिस्तानी एकेडेमीका महानिर्देशक हमिदले पाकिस्तानी साहित्यबारे विशेष मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

संस्कृति मन्त्रालयका सहसचिव भरतमणि सुवेदीले नेपाली संस्कृतिबारे र पाकिस्तानी प्रतिनिधि मण्डलका सदस्य नउसाद खलिकले पाकिस्तानी इतिहास र सम्पदाबारे प्रकाश पार्नुभएको थियो ।
प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरीले धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियो

भोजपुरमा कुलपति अभिनदिन्त

नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति तथा वरिष्ठ साहित्यकार गङ्गाप्रसाद उप्रेती प्रदेश नम्बर एकको पहाडी जिल्ला भोजपुरमा अभिनन्दित हुनुभएको छ ।

भाषा तथा साहित्यका विविध विधामा साढे पाँच दशकदेखि निरन्तर साधनारत उप्रेतीले उपकुलपति हुँदै कुलपतिको गरिमामय पदमा रहेर नेपाली वाङ्मयको सर्वाङ्गिर्ण उन्नयनका निमित्त पु¥याउनुभएको योगदानको उच्च कदर गर्दै उहाँलाई अभिनन्दन गरिएको नेपाली वाङ्मय परिषद्का अध्यक्ष शशी लुमुम्बूले बताउनुभयो ।

वाङ्ुमय परिषद्, भोजपुरका साहित्यिक संस्था नारी साहित्य प्रतिष्ठान, त्रिवेणी साहित्य प्रतिष्ठान, साहित्य कला प्रतिष्ठानका साथै काठमाडौँका कार्यरत संस्था रामप्रसाद राई स्मृति प्रतिष्ठान र अरुण गाउँपालिका सरोकार समाजसमेतका ६ वटा संस्थाद्वारा कुलपतिलाई संयुक्त रुपमा अभिनन्दन गरिएको थियो ।

जिल्ला समन्वय समिति, भोजपुरकी उपप्रमुख अनिशा खड्काले ताम्रपत्र र फूलको माला, भोजपुर नगरका प्रमुख कैलाशकुमार आलेले टक्सारको करुवा र भोजपुरे सिरुपाते खुकुरी तथा जेष्ठ नागरिक मेजर बलिमान राईले राई फेटा र पटुका अर्पण गरी कुलपतिलाई अभिनन्दन गर्नुभएको थियो ।

अभिनन्दन ग्रहण गरेपछि मन्तव्य व्यक्त गर्दै कुलपति उप्रेतीले भन्नुभयो, “पदमा रहँदा कुनै पनि मान–सम्मान ग्रहण नगर्ने मेरो मान्यता थियो तर आज भोजपुरको तर्फबाट पाएको यो सरप्राइज अभिनन्दन स्वीकार नगरी मैले धरै पाइँन । यसका लागि म समस्त भोजपुर र भोजपुरेजनप्रति नतमस्तक छु ।”

भोजपुरमा आयोजना भएको ‘भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको प्रवद्र्धनमा प्रदेशको भूमिका’ विषयक विचार गोष्ठी र ‘बहुभाषिक कविता उत्सव’मा सहभागी भोजपुर पुग्नुभएका कुलपतिलाई उक्त अभिनन्दन गरिएको हो ।

भोजपुरमा विचार गोष्ठी तथा कविता उत्सव सम्पन्न

वि.सं. २०७५ वैशाख २४ गते प्रदेश एकको पहाडी जिल्ला भोजपुरमा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, मातृभाषा विभाग, मातृभाषा साहित्य विभाग र नेपाली वाङ्मय परिषद्द्वारा संयुक्त रुपमा ‘भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको प्रवद्र्धनमा प्रदेशको भूमिका’ विषयक विचार गोष्ठी तथा ‘बहुभाषिक कविता उत्सव’ आयोजना गरियो ।

विविध संस्कृति झल्किने सांस्कृतिक झाँकीसहित उद्घाटन भएको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीले साहित्य, कला र संस्कृतिको खानी भोजपुरमा यसप्रकारको कार्यक्रम आयोजना हुनु गौरवको विषय भएको भन्दै समग्र प्रदेशको भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको प्रवद्र्धनका निमित्त प्रदेश सरकारले गम्भीरतापूर्वक उल्लेखनीय भूमिका खेल्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “अब सबै अधिकार र साधन–स्रोत स्थानीय तथा प्रदेश सरकारमा हस्तान्तरण भइसकेको छ । तसर्थ प्रदेशभित्र वाङ्मयको सवार्ङ्गिण विकासको निमित्त केकस्तो प्रकारको भूमिका निर्वाह गर्ने भन्ने अधिकार सम्बन्धित प्रदेश सरकारको हो ।”

प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, मातृभाषा साहित्य विभाग प्रमुख प्राज्ञ श्रवण मुकारुङले किरात राई जातिको बाहुल्य रहेको भोजपुर मुन्दुमी संस्कृति र अरुण सभ्यताले सम्पन्न भूमि भएको भन्दै यस्तो भूमिमा आयोजना भएको कार्यक्रमले भाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको विकासमा प्रदेश सरकारले यथोचित भूमिका निर्वाह गर्न भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

प्राज्ञ तथा वाङ्मय परिषद्का अध्यक्ष शशी लुमुम्बूले भाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको विकास नभई अन्य किसिमको विकास पनि सुस्त हुने धारणा राख्दै सम्बन्धित निकायहरूले यसतर्फ गम्भीर हुनुपर्ने बताउनुभयो ।
गोष्ठीमा पूर्ण पी. राईले ‘भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको प्रवद्र्धनमा प्रदेशको भूमिका’ विषयक अवधारणा–पत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । आफ्नो अवधारणापत्रमा राईले लामो समयदेखि वहिष्करणमा परेका समुदाय र भूगोलका मानिसहरूले राखेको शासनसत्तामा आप्mनो भावनात्मक समावेशीकरणको चाहना सङ्घीय व्यवस्थाबाट पूरा हुने अपेक्षा गरेको र त्यसका लागि प्रदेशले प्रदेशको विशेषतामा आधारित भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको सम्बद्र्धन गर्ने नीति लिनु पर्ने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “अब पनि पहाडे–उच्चआर्यन राष्ट्रवादलाई नै प्रोत्साहन गर्ने काम भएमा त्यो सङ्घीयताको भावनाविपरित हुनेछ ।” रार्ईले अहिले सबै अधिकार प्रदेश सरकारमै भएकोले प्रदेश सरकारले प्रदेशको सम्मृद्धिको लागि प्रदेशभित्रको बहुपक्षीय आन्तरिक समावेशिकरणको भावनालाई आत्मसाथ गर्दै सरकारले विविध भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको प्रवद्र्धन गर्न सक्ने विचार व्यक्त गर्नुभएको थियो ।
राईको उक्त अवधारणापत्रमाथि कवि तथा संस्कृतिकर्मी नवराज राई वर्तमान र उपप्राध्यापक बाबुराम ओझाले समीक्षा गर्दै केही सुझाव दिनुभयो ।

कार्यक्रममा नगरप्रमुख कैलाशकुरमार आले, नेपाली कांगे्रेसका नेता उमेशजङ्ग रायामाझी र प्रमुख जिल्ला अधिकारी हीरादेवी पौडेलले आ–आफ्नो विचार व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

नगरप्रमुख आलेले भाषा, साहित्य, कला तथा संस्कृतिको आवश्यक प्रवद्र्धनमा स्थानीय सरकारका तर्फबाट आफूले सक्दो भूमिका खेल्ने बताउनुभयो । रायमाझीले जिल्लामा यसप्रकारको कार्यक्रम आयोजना हुनु जिल्लाकै गौरवको विषय भएको विचार व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “ साहित्य, कला र संस्कृतिको विकास भएमात्रै मुलुक समृद्ध बन्छ ।”
प्रमुख जिल्ला अधिकारी पौडेलले प्राकृतिक छटाले युक्त सुन्दर भोजपुरमा आयोजना भएको कार्यक्रमले आफूलाई हर्षित तुल्याएको बताउँदै भोजपुरको महिमा गाउँदै आफूले रचना गरेको कविता सुनाउनुभएको थियो ।

जिल्लास्थित नारी साहित्य प्रतिष्ठान, त्रिवेणी साहित्य प्रतिष्ठान, साहित्य कला प्रतिष्ठान र काठमाडौँका कार्यरत रामप्रसाद राई स्मृति प्रतिष्ठान तथा अरुण गाउँपालिका सरोकार समाजको सहआयोजना रहेको कार्यक्रममा प्रदेश सरकार, सामाजिक विकास मन्त्रालयका साथै जिल्लाका नगर तथा गाउँपालिकाहरूको विशेष सहयोग रहेको स्थानीय कार्यक्रम संयोजक कवि कविता राईले बताउनुभयो ।

उक्त अवसरमा सम्पन्न भएको बहुभाषिक कविता उत्सवमा विप्लव ढकाल, अमृका ताम्रकार, चन्द्र रानाहँछा, कविता राई, इन्द्रसुर बेल्टारे, प्रतिमा पोखरेल, असीम दुङ्माली, वेदनाथ ढकाल, शरणकुमार राई, विष्णुकुमार बान्तवा लगायतका कविहरूले आ–आफ्ना कविता सुनाउनुभएको थियो ।

कार्यक्रम आरम्भ हुनुअघि विविध जातिका सांस्कृतिक झाँकीसहित नगर परिक्रमा गरी प्रजातान्त्रिक योद्धा रामप्रसाद राई र नारदमुनि थुलुङको प्रतिमामा कुलपति उप्रेती र टेम्केमैयुँ गाउँपालिकाका अध्यक्ष ध्रुवकुमार राईले माल्र्यापण गर्नुभएको थियो ।

कार्यक्रममा युवाकवि थीरलोचन श्रेष्ठको कविताृकति ‘प्रश्नपत्र जिन्दगीको’ र देवी घिमिरे तथा शशी लुमुम्बूद्वारा सम्पादित ‘कवितामा जननायक रामप्रसाद राई’ कविता सँगालोको प्रमुख अतिथि, विशिष्ट अतिथि एवम् अतिथिहरूले विमोचन गर्नुभएको थियो ।

माननीय मन्त्रीज्यूको स्वागत

वि.सं. २०७४ साल चैत २९ गते बिहीवारका दिन नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री माननीय रविन्द्र अधिकारीको स्वागतमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरियो ।

माननीय मन्त्री अधिकारीलाई प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा स्वागत गर्नुहुँदै माननीय कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीले प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका गतिविधिबारे प्रकाश पार्नुभएको थियो । उहाँले वर्तमान प्राज्ञ परिषद्ले अत्यन्त महत्वका प्राज्ञिक कार्यहरू गर्नुका साथै प्रज्ञा भवनको रेट्रोफिटिङ गरी अत्याधुनिक छापाखाना सञ्चालनमा ल्याएको बताउनु भयो ।
माननीय मन्त्री अधिकारीले प्रज्ञा–प्रतिष्ठान राष्ट्रका समस्त सर्जक÷स्रष्टाहरूको आस्थाको केन्द्र भएको हुनाले सबैको पहुँचमा पु¥याउनु पर्ने बताउनुभयो । उहाँले नयाँ प्रविधिको अधिकतम् प्रयोग गरी प्रतिष्ठानका गतिविधि सर्वत्र फैलाउनुका साथै विद्यालय र क्याम्पसहरूका प्रतिष्ठानलाई लैजानु पर्ने बताउनुभयो ।

माननीय मन्त्रीले प्रतिष्ठानका प्रकाशनहरूलाई थप स्तरीय बनाउँदै सर्वसुलभ रूपमा सबैको पहुँचमा पु¥याउनु पर्नेमा जोड दिनुभयो । सो अवसरमा मन्त्री अधिकारीले प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको निरीक्षण गर्नुभएको थियो । प्रतिष्ठानका आवश्यक सहयोगमा कुनै कमी नआउने मन्त्री अधिकारीले प्रतिबद्धता प्रकट गर्नुभयो ।

कार्यक्रममा उपकुलपति डा. विष्णुविभु घिमिरे, प्राज्ञ परिषद्का सदस्यहरू प्रा.डा. हेमाङ्गराज अधिकारी, प्राज्ञ प्रा. दिनेशराज पन्त, प्राज्ञ डा. अमर गिरी, प्राज्ञ प्रा.डा. उषा ठाकुर, प्राज्ञ प्रा.डा. ज्ञानू पाण्डे, प्राज्ञ श्रवण मुकारुङ, प्राज्ञ नर्मदेश्वरी सत्याल, प्राज्ञ सभा सदस्य प्राज्ञ शशी लुमुम्बूको उपस्थिति रहेको थियो ।

यसै गरी संस्कृति मन्त्रालयका संस्कृति महाशाखा प्रमुख सहसचिव भरतमणि सुवेदी, प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका महाशाखा प्रमुखहरूको उपस्थिति रहेको थियो ।

प्रज्ञा–प्रतिष्ठान कलाकार तथा कर्मचारी सङ्गठनद्वारा शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रम आयोजित

वि.सं. २०७४ चैत २९ गते बिहीवारका दिन प्रज्ञा भवन कमलादीमा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान कलाकार तथा कर्मचारी सङ्गठनद्वारा आयोजित नयाँ वर्ष २०७५ सालको शुभ अवसरमा शुभकामना आदान–प्रदान कार्यक्रमको आयोजना गरियो ।

प्रमुख अतिथि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री माननीय रविन्द्र अधिकारीले समारोहलाई सम्बोधन गर्दै नयाँ वर्ष क्यालेन्डरका पानाहरूको परिवर्तनमात्रै हुनु नहुने बताउँदै नयाँ वर्ष साँच्चिकै नवीन हुनु पर्नेमा जोड दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “नयाँ वर्ष सङ्कल्प र साधनाको साल बनोस् ।”

नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीज्यूले प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गौरवमय इतिहासको स्मरण गर्दै प्रज्ञाको समृद्धिको निमित्त नयाँ वर्ष फलदायी हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

कार्यक्रममा राष्ट्रिय जनसांस्कृतिक महासङ्घका महासचिव प्रेमनाथ अधिकारी, सार्वजनिक संस्था कर्मचारी सङ्गठनका महासचिव भोलानाथ घिमिरे, पेशागत महासङ्द्ध नेपालका महासचिव विष्णु लामिछाने, नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान कलाकार तथा कर्मचारी सङ्गठनका पूर्व अध्यक्ष तथा सल्लाहकार विक्रम मैनाली, सल्लाहकार शशी चालिसे, नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी सङ्गठन प्रज्ञा–प्रतिष्ठान समितिका अध्यक्ष धनबहादुर कार्की र नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान लोकतान्त्रिक कलाकार तथा कर्मचारी सङ्घका महासचिव अशोककुमार चौरसियाले कार्यक्रममा शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

कार्यक्रममा प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरी, प्राज्ञ प्रा.डा. हेमाङ्गराज अधिकारी, प्राज्ञ प्रा.डा. उषा ठाकुर, प्राज्ञ श्रवण मुकारुङ, प्राज्ञ नर्मदेश्वरी सत्याल, प्राज्ञ शशी लुमुम्बू, कलाकार हरिबहादुर थापाको आतिथ्य रहेको थियो ।

यसै गरी कार्यक्रममा प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका प्रशासन प्रमुख ज्ञानहरि अधिकारी, आर्थिक प्रशासन महाशाखा प्रमुख सुमन अधिकारी, योजना तथा कार्यक्रम महाशाखा प्रमुख सन्ध्या पहाडीको पनि उपस्थिति रहको थियो ।

सङ्गठनका अध्यक्ष विश्वमोहन राजभण्डारीको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको कार्यक्रमको बारेमा सङ्गठनकी उपाध्यक्ष सविना ज्ञवाली घिमिरे र सुवर्ण रञ्जितले प्रकाश पार्नुभएको थियो । कार्यक्रममा प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कलाकार विकासनाथ योगी, केशव सुनाम, सुरेशराज बज्राचार्यलगायतले स्वागत धुन प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।

1 2 3 10